Basisinkomen is asociaal en voor watjes

Basisinkomen is asociaal en voor watjes
08/03/2020 Karel Beckman

Het principe achter het basisinkomen is dat niemand meer hoeft te werken om in zijn levensonderhoud te voorzien. Je kunt een brood kopen, een reisje boeken, een pianoles, zonder dat je daar een tegenprestatie tegenover hoeft te stellen. Daarom is het basisinkomen asociaal en zal het leiden tot een maatschappij met verwende mensen die vinden dat “de maatschappij” hen iets verschuldigd is. (Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd op de website Wynia’s Week.) 

Kent u het oude socialistische principe nog? Van iedereen naar vermogen, voor iedereen naar behoefte. Ja, in de goede oude tijd werd nog onderscheid gemaakt tussen behoeftige mensen, die hulp verdienen, en vermogende mensen, die hulp moeten geven. Dat is uit de mode. Het nieuwe socialisme, in de vorm van het basisinkomen, houdt in dat iedereen gewoon geld krijgt, of men dat nu nodig heeft of niet. Van wie? “De overheid”. Dus ook: van iedereen.

Zie daar het principe van het nieuwe socialisme: “Van iedereen, voor iedereen”.

Hoe serieus moeten we dit nemen? Ik heb het uitgebreid gecheckt, bij allerlei bronnen, maar het is echt zo: de voorstanders van het basisinkomen vinden dat niet alleen de armen gratis geld moeten krijgen, maar ook de rijken. Ook Matthijs van Nieuwkerk en Jantje Smit en Marcel Boekhoorn en niet te vergeten Mister Basisinkomen, Rutger Bregman himself, zouden een uitkering moeten krijgen.

Een bizar idee, dat niettemin brede ingang heeft gevonden in verlichte kringen. Toegegeven, de kans dat het basisinkomen ooit in Nederland zal worden ingevoerd is niet erg groot. De grote politieke partijen staan er niet om te springen, alleen D66 heeft weleens aangegeven “ruim baan” te willen geven aan “experimenten” met “een basisinkomen”.

Toch is het basisinkomen populair, onder jongeren, op feestjes en partijen, en er wordt op hoog niveau over gesproken, bijvoorbeeld “bij het World Economic Forum in Davos, in Silicon Valley, binnen de Democratische Partij in de VS, de Engelse Labour Party”, zoals Bregman meldt. En omdat socialistische ideeën de neiging hebben om steeds weer in allerlei vormen de kop op te steken, ook al blijken ze altijd desastreus uit te pakken, is het toch de moeite waard om deze jongste spruit van Karl Marx aan een korte analyse te onderwerpen.

Piketty

Eerst de praktische kant van de zaak. Je kunt het basisinkomen op verschillende manieren vorm geven. Thomas Piketty (u weet wel, die neo-Marxist uit dat o zo kapitalistische land, Frankrijk, waar de staat zich volledig heeft teruggetrokken uit de economie, waardoor het daar zo slecht gaat), stelde onlangs voor iedere 25-jarige €120.000 te geven. Jammer als je net 26 bent geworden. In Trouw kwam ene Bert Mulder nog niet zo lang geleden met het voorstel om volwassenen vanaf 21 jaar €1200 per maand te geven, scholieren en studenten €600 en kinderen €300. Dat lijkt me redelijker, want echt universeel.

Als we het zouden doen zoals Mulder het voorstelt, dan leert een kleine rekensom op basis van CBS bevolkingscijfers dat dit €207 miljard per jaar zou kosten. De totale staatsuitgaven bedragen op dit moment zo’n €370 miljard, maar daarvan gaat €84 miljard naar sociale zaken en werkgelegenheid, een post die dan overbodig zou moeten worden. Met nog wat andere bezuinigingen erbij, bijvoorbeeld op de gemeentelijke uitgaven, kom je uit op rond €100 miljard aan extra uitgaven om het basisinkomen mogelijk te maken.

Waar moet dat geld vandaan komen? Daar geeft Mulder geen expliciet antwoord op. Hij is niet de enige. Als je naar presentaties luistert van basisinkomen-enthousiastelingen (zoals deze van Joeri Oltheten) dan komen ze nooit verder dan: “de overheid”. Waar haalt de overheid geld vandaan? Er zijn eigenlijk maar twee opties. Ten eerste: belastingheffing. Stel je haalt het uit de inkomstenbelasting. Dan krijgen de 4,4 miljoen scholieren, studenten en kinderen in Nederland gratis geld, en de 12,9 miljoen volwassenen in Nederland moeten gemiddeld €1330 per maand gaan betalen. Dit om een uitkering te krijgen van €1200 per maand! Zoiets heet ook wel een sigaar uit eigen doos.

Je kunt ook het bedrijfsleven gaan belasten. Onze bedrijven krijgen dan een belastingverhoging van €100 miljard voor hun kiezen (per jaar, elk jaar weer, €1000 miljard in tien jaar). Dat zal vele bedrijven de das omdoen of de grens overjagen en zelfs de bedrijven die zouden overleven, zouden hun prijzen moeten verhogen om hun winstgevendheid op peil te houden. Dit zou leiden tot inflatie en een dramatisch verlies aan werkgelegenheid en welvaart. Daarmee wordt de zekerheid die het basisinkomen zou moeten bieden weer ondermijnd, want de hele economie wordt erdoor ondermijnd.

Windmolens

De tweede mogelijkheid – en ik vermoed dat de voorstanders van een basisinkomen hier stiekem op rekenen, voor zover ze überhaupt rekenen – is dat je het geld gewoon laat drukken door de centrale bank en het digitaal stort op onze rekeningen. Een heerlijke oplossing, waarbij niemand hoeft pijn te lijden. We besluiten gewoon dat we met zijn allen voortaan genoeg inkomen hebben om in al onze levensbehoeften te voorzien!

Te mooi om waar te zijn? Inderdaad. Het feit dat we allemaal meer geld hebben, wil nog niet zeggen dat we rijker zijn geworden. Ja, wel rijker in termen van geld, maar niet welvarender: we hebben niet ineens meer goederen en diensten tot onze beschikking om in onze behoeften te voldoen. Er komen niet meer broden of bakovens of windmolens of ziekenhuizen of vakantiereizen of auto’s of pianolessen of onderwijzers of klaslokalen bij, alleen maar omdat we een heleboel geld uit het niets toveren en dat aan onszelf overmaken.

Als dat wel zo was, hoefde je je ook niet tot 1200 euro per maand te beperken. Maak gewoon iedereen meteen miljonair! Dat doen we niet, omdat we weten dat er dan hyperinflatie ontstaat. Maar voor die 100 miljard per jaar die je erbij drukt geldt in principe hetzelfde. Als mensen dat geld gaan besteden zal dat de prijzen navenant opjagen. En juist voor de mensen met het minste geld pakt dit het slechtste uit. Zij krijgen weliswaar 1200 euro per maand, maar dat geldt ook voor alle andere mensen die welgestelder zijn. Die zullen die 1200 euro eerder als extraatje beschouwen en het gaan uitgeven. Dat zal de prijzen opdrijven, waardoor degenen die het met die 1200 euro moeten doen weer in de problemen zullen komen. Het enige dat je hebt bereikt is dat je mensen op papier een inkomen hebt gegeven waar ze in de praktijk niks aan hebben.

Voorouders

Genoeg gerekend – hoe zit het met het morele verhaal? De basisinkomen-socialisten blazen moreel hoog van de toren. Voor hun is het basisinkomen een kwestie van Rechtvaardigheid. “Alle land en natuurlijke hulpbronnen”, zegt Bregman, zijn “van ons allemaal … en degenen die daar een claim op doen [moeten] de rest van de bevolking een vergoeding betalen … Het is geen gunst, geen uitkering. Het is gewoon dividend. Iedereen heeft recht op een aandeel in het land.”

In de denkwereld van Bregman leveren “land en natuurlijke hulpbronnen” blijkbaar automatisch inkomsten op. Als jij als boer een “claim” legt op het land, zeg 80 uur per week werkt om voedsel te produceren, moet je Rutger Bregman en zijn vrienden een vergoeding betalen, niet als een gunst, maar omdat zij recht hebben op “een aandeel in het land”. Heel ingenieus.

Joeri Oltheter, een andere pleitbezorger van het basisinkomen, heeft een variant op deze rechtvaardiging. “We” zijn “ongelooflijk rijk”, zegt hij. Dat hebben we volgens hem te danken aan “onze voorouders”. Aangezien we niet weten welke voorouder precies wat en hoeveel heeft geproduceerd, zegt Oltheter, moeten we onze welvaart eerlijk onder iedereen verdelen. Ook hij leeft blijkbaar in de veronderstelling dat we niets meer hoeven te doen om onze “ongelooflijke rijkdom” in stand te houden.

Geploeter

Het moge duidelijk zijn dat het basisinkomen een door-en-door collectivistisch idee is. Er zijn “middelen” die op de een of andere manier “door ons” zijn voortgebracht en die moeten worden “herverdeeld”. Dat er een verband bestaat tussen het individuele geploeter van individuele mensen die door hard werken zichzelf en hun naasten onderhouden, is iets wat in de denkwereld van de basisinkomen-socialisten niet voorkomt.

De belangrijkste boodschap van het basisinkomen is heel simpel: je hoeft niet meer te werken om in je levensonderhoud te voorzien. Je kunt de bakker binnengaan en brood kopen, een televisie aanschaffen, een reisje boeken, pilsje drinken, zonder dat je er enige tegenprestatie tegenover hoeft te stellen. Tegenover het basisinkomen staat dus een basisstraf, die wordt opgelegd aan al die mensen die de middelen moeten voortbrengen en tijd moeten besteden aan het vervullen van de behoeften van degenen die geen zin hebben om zelf iets uit te voeren. Een leuke puberale fantasie misschien. Maar hoe moreel is dat?

Oh, maar volgens de voorstanders van het basisinkomen zullen mensen heus niet van het systeem gaan profiteren. Zo zit de mens niet in elkaar. Nee, iedereen kan juist zinvoller werk gaan doen. (“Een bedrijfje starten.”) Ongetwijfeld ja: mensen zullen meer gaan doen waar ze zin in hebben. Het vervelende alleen is dat er ook heel veel taken moeten worden verricht waar de meeste mensen helemaal niet zoveel zin in hebben. De leerkracht die zich nu een slag in de rondte werkt om goed onderwijs te geven, zal ongetwijfeld nog wel les blijven geven, maar liever wat minder uren. De bakker zal ongetwijfeld brood blijven bakken, maar dan wel wat later op de dag en liefst ook niet op maandagmorgen.

Ironisch genoeg zullen juist de mensen met de laagste inkomens het meest lijden onder dit systeem. Zij zullen veel minder dan nu profiteren van de arbeidsproductiviteit van mensen met hogere inkomens – omdat die laatste groep minder zal gaan werken. Dat het basisinkomen sowieso slecht zal uitpakken voor de laagste inkomens is evident. Als je iedereen die het niet nodig heeft, een uitkering geeft, gaat dat onherroepelijk ten koste van de mensen die het wel nodig hebben.

Handophouders

Invoering van het basisinkomen zit er in Nederland misschien niet in, maar alleen al de acceptatie van het idee erachter, zal desastreus zijn voor de mentaliteit van mensen. Het zal niet leiden tot een samenleving met deugende mensen die allemaal hun beste beentje zullen voorzetten voor elkaar, maar tot een maatschappij vol met in de watten gelegde handophouders die vinden dat ze “recht” hebben om te worden onderhouden door “de maatschappij”.

Het tragische is dat vele goedwillende mensen zich door het idee van het basisinkomen laten misleiden. Ze denken dat het een sociaal plan is, terwijl het in werkelijkheid asociaal is. Dat is waarom het socialisme ook maar niet wil doodgaan, omdat mensen blijven geloven dat het iets sociaals is.

Volgens mij houdt een echt morele houding in dat je inderdaad dankbaar bent voor wat onze voorouders hebben opgebouwd, waardoor jij in staat bent om met veel minder inspanning dan in vroeger tijden in je levensonderhoud te voorzien, en dat je juist daarom met opgeheven hoofd zelf ook de schouders eronder zet, en als zelfredzaam, onafhankelijk en trots persoon de doelen bereikt die je je hebt gesteld. Waarbij je uiteraard de mensen die het echt zelf niet kunnen bolwerken, de helpende hand toesteekt.

11 Reacties

  1. Hugo 4 maanden geleden

    Uw rekeningen en redeneringen zijn totaal fout. De kern van het UBI is: belast productie, ontlast arbeid, belast consumptie. Geef iedereen van baby tot grijsaard €1500/maand. Het UBI een socialistisch systeem noemen is ronduit een kwakkel.
    De economie produceert wat de maatschappij nodig heeft, de maatschappij consumeert. Vraag en aanbod blijven in evenwicht.
    De winst komt van de mensen die gaan werken (huidige situatie) Vb: leerkracht 1500 UBI/maand + 1500= 3000/md netto. Die 1500 (van het werken) wordt rechtstreeks door de leerlingen(hebben ook 1500/md) betaald. 20 leerlingen = 1500/20 = 75/leerling. Zelfde redenering voor alle staatsdiensten. Maw de staat moet niet herverdelen.
    De onderneming moet 1500/md minder loon betalen. Belasting op productie (automatisering geen fysieke inbreng) de fysieke arbeid is onbelast. enz.
    Conclusie UBI is winstgevender. Voor de staat en de maatschappij. De mensen vrijer en gelukkiger. Geen armoede enz. De details werk je zelf maar verder uit.

    • Ron 3 maanden geleden

      “De economie produceert wat de maatschappij nodig heeft, de maatschappij consumeert.”
      Bovenstaande is alleen denkbaar als je mensen verplicht te produceren, dus de bakker MOET evenveel brood blijven bakken, de leraar MOET evenveel les blijven geven. Dit heeft Stalin volgens mij geprobeerd; mensen dwingen te werken. Bleek alleen niet zo goed uit te pakken.

      • Hugo 3 maanden geleden

        Heb je al eens een industriële bakkerij bezocht?

    • Auteur
      Karel Beckman 3 maanden geleden

      Dank voor uw reactie. Hierbij mijn respons.
      -Mijn berekeningen zijn fout? Geef even aan wat er fout aan is svp. Wel zo duidelijk.
      -U schrijft: “Geef iedereen van baby tot grijsaard €1500/maand. Het UBI een socialistisch systeem noemen is ronduit een kwakkel.” U heeft gelijk. Zelfs socialisten hebben zoiets nooit durven voorstellen. Dat leg ik ook uit aan het begin van mijn artikel. Het basisinkomen is dus nog erger dan het socialisme! Ik bied mijn excuses aan aan de socialisten.
      -U schrijft: “De kern van het UBI is: belast productie, ontlast arbeid, belast consumptie”. Is dat zo? Volgens mij is de kern van het basisinkomen dat iedereen een basisinkomen krijgt. Hoe dat wordt gefinancierd, is niet duidelijk. U wil productie belasten ipv arbeid en consumptie maar dat maakt voor de berekeningen niks uit. De kosten blijven hetzelfde.
      -U schrijft: “De economie produceert wat de maatschappij nodig heeft, de maatschappij consumeert. Vraag en aanbod blijven in evenwicht.” De economie? Wat is dat? De maatschappij? Wat is dat? Er bestaan alleen individuele mensen die produceren en individuele mensen die consumeren. Als ik produceer en u consumeert, dan is het één evenwicht, als het andersom is, is het weer een ander evenwicht.
      -Uw berekeningen zijn onzinnig, want u negeert waar het geld vandaan moet komen. Die leerlingen die 1500 per maand krijgen, wie betaalt dat? Waar komt dat geld vandaan? Belastingheffing? Belasting op “productie”? Dan worden de producenten toch navenant armer?
      -U schrijft: “De mensen vrijer en gelukkiger”. Vrijer? Er zal toch een groot staatsapparaat nodig zijn om al dat geld te herverdelen. Wie is dan nog vrij. Niemand kan eraan ontsnappen. Iedereen moet meebetalen. Niemand is nog vrij. Stel dat je zegt ik wil niet meedoen aan vaccinaties of een corona-app. Wat zullen de autoriteiten dan zeggen? Je krijgt toch een basisinkomen? Met welk recht wou jij bepalen dat je niet meedoet? En gelukkiger? Ja, als in Brave New World. Allemaal afhankelijk. Het geheim van geluk is dat je af en toe ongelukkig moet zijn. Arm zijn, geconfronteerd worden met de harde noodzaak om je eigen brood te verdienen, en die uitdaging aan gaan – ik denk dat je daar veel gelukkiger van wordt. Ik vind het trouwens wel ironisch dat de progressieve voorstanders van het basisinkomen zo’n materialistisch idee hebben van geluk.
      -U schrijft: “De details werk je zelf maar verder uit.” Geen erg vriendelijke opmerking. Waarom zou ik uw details moeten uitwerken? Van voorstanders van het basisinkomen verwacht ik een wat socialere houding eigenlijk.

      • Hugo 3 maanden geleden

        Welles nietes laat ik even voor wat het is.
        Kosten nu 100% =550 miljard BBP 52% belasting/arbeid + 21% BTW /consumptie. rsz/werkgever + werknemer. De staat moet daarboven op 105% BBP lenen/jaar. Dit is de synergie van het huidig systeem.
        In uw redenering blijft deze ongewijzigd en gaat U de kost van het UBI er gewoon bovenop tellen.
        UBI 1 kost, gefinancierd door de belasting dat zie je ook niet.

        De producenten berekenen hun winst die doorgerekend wordt aan de consument die dat moet betalen, wie anders? Met UBI heb je amper nog een staatsapparaat er moet weinig of niets herverdeeld worden.
        De administratie en controle functioneert onder blockchane algoritmen, een kleine (in aantal personen) fiduciaire neemt maatregelen waar nodig.
        De mens is vrij om te kiezen of hij wil werken of niet, jij draait dit net om?
        De rest zijn emotionele argumenten van u, die uiteraard voor anderen niet gelden.

  2. Alexander De Roo 2 maanden geleden

    Basisinkomen 2.0

    Kosten

    13,9 miljoen volwassenen € 600 100,3 miljard
    7,9 miljoen huishoudens € 600 57,1
    3,4 miljoen kinderen € 300 9,1

    Totaal 166,5 miljard

    Besparingen

    AOW, WAJONG,WW, ZW, Bijstand,stufi. 76 miljard (CBS)
    81,5 minus 5 ( aanvullend WW, WAO,ZW)

    Aftrekken in IB sfeer 58,4 (Sleuteltabel Min Fin)
    Hypotheek Rente Aftrek 9,7 ( idem)
    Kinderopvangtoeslag 3,3
    Zorgtoeslag 4
    Minder ambtenaren 6
    Werkgevers meer Belasten 5
    ( zij sparen WW en ZW premies uit)

    Totaal 162,4 miljard

    Tekort 4 miljard

    BV dekken door vermogens zwaarder te belasten

    • Auteur
      Karel Beckman 2 maanden geleden

      je gaat miljoenen mensen die het niet nodig hebben een inkomen geven; een prikkel om minder hard te werken, minder te produceren, wat ten koste zal gaan van de welvaart van iedereen; dan ga je mensen aan de onderkant afschepen met een klein bedrag, het basisinkomen, waarmee ze ongetwijfeld niet rond zullen komen – al was het alleen maar omdat hun problemen dieper gaan dan financieel. Dan heb je de illusie dat de overheid vervolgens zal zeggen, laat die mensen het verder maar uitzoeken. Leuke fantasie, maar zo wordt er alleen maar meer geld rondgepompt, niet minder.

      • Reyer Brons 2 maanden geleden

        Je kunt je beter eens serieus verdiepen in nieuwere berkeningen zoals van het NIBUD en van het CPB.
        En kijk eens op de website http://www.basisinkomen.nl ipv alleen naar Mulder en Oltheten. Daar vind je de goede links ook
        Verder is het veel makkeljker om ierdereen een basisinkomen te geven en dat bij de rijken terug te halen met en paar prov cent meer belasting.

        • Auteur
          Karel Beckman 2 maanden geleden

          tja, dat zijn van die makkelijke tegenargumenten – afleiding waar het om gaat – “je kunt je beter eens verdiepen in” is geen argument – mijn verhaal draait niet alleen om een specifiek setje cijfers – het gaat om de inhoudelijke argumenten tegen een basisinkomen – daar ga je niet op in.

Pingbacks

  1. […] in het eten. Er wordt nu zelfs al geroepen dat iedereen – elke man, vrouw en kind – een basisinkomen zou moeten krijgen van de […]

  2. […] in het eten. Er wordt nu zelfs al geroepen dat iedereen – elke man, vrouw en kind – een basisinkomen zou moeten krijgen van de […]

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*